Zambia, Miloso, we zijn er dit voorjaar weer naar toe geweest, deze keer met onze dochter, schoonzoon en hun drie kinderen. Een groot cadeau en geweldige ervaring.
Een domper was dat Herma, Netty en Geert om gezondheidsredenen niet mee konden, dat voelde erg kaal. Gelukkig gaat het nu goed met hen.
We vertrokken vlak voor Pasen en zijn de eerste dagen in Lusaka geweest, om er te wennen aan het weer en de omgeving. Dit was al een heel bijzondere ervaring voor Jesse 16 jaar, Nikki 14 jaar en Liz 10 jaar.
De kleinkinderen hebben voor deze reis alle drie twee weken extra vrij gekregen van school om mee te gaan, dat moest goed gemotiveerd worden maar daarmee werd de toestemming toch gegeven. Tijdens onze schoolvakantie is het in Zambia ook vakantie en we vonden het belangrijk dat zij de grote verschillen gingen zien en ervaren, ook in het onderwijs.
We waren heel blij dat het oude questhouse voor ons was opgeknapt! En… er was voor iedereen een bed, keurig opgemaakt. De slaapzakken kunnen een volgende keer thuis blijven😊
We zijn graag in dit questhouse omdat het dicht bij de school en de hostels voor de studenten staat, dat brengt een gezellige sfeer met zich mee en je maakt makkelijker contact met de studenten en de leraren.
De kinderen maakten snel contact met de Zambiaanse kinderen, een voetbal doet het altijd goed! Ze zagen meteen het grote verschil met thuis, de kinderen in Miloso spelen met zelfgemaakt speelgoed van restmateriaal en dat inspireerde. Er werd een handbal gemaakt van restmateriaal waar ze de hele tijd mee hebben gespeeld😊. Zo mooi om te zien hoe creativiteit ontstaat terwijl ze er thuis niet aan denken omdat ze naar de winkel gaan of online bestellen.
Een bezoek aan de basisschool in Miloso maakte indruk, de klaslokalen zitten bomvol. Wij werden uitgenodigd om bij een klas binnen te komen, daar zaten 80 à 90 kinderen in een klaslokaal, aan tafeltjes voor 2 kinderen zaten 3 leerlingen en de andere kinderen zaten op de grond. De juf vertelde dat zij de lesstof van de afgelopen periode toetste maar dat goed lesgeven niet ging met zoveel kinderen.
Later hoorden we dat de eerste particuliere school al in Miloso is en daar gaan de kinderen naar toe van de leraren die op de scholen werken, van de grotere boeren en anderen die de mogelijkheid hebben om dit te betalen. Zo blijft de ongelijkheid in stand…… In 2004 hebben wij een blok met drie klaslokalen bij de reguliere school gebouwd met een World Servants groep, met het doel om alle kinderen een kans te bieden op goed onderwijs. Het geeft een dubbel gevoel.
Wat nog meer indruk op de kinderen maakte waren de hobbelige en stoffige zandwegen, het ontbreken van goede wegen en allerlei materieel. In Nederland is het zo vanzelfsprekend dat mensen een auto hebben en iedereen minimaal één fiets heeft, dat is voor ons heel normaal.
Landbouw
Het landbouwproject gaat geweldig en is heel belangrijk voor de voedselvoorziening van veel gezinnen. Het project is verder uitgebreid, er wordt weer meer land bewerkt en dit geeft meer oogst, gewassen zoals mais, tomaten, sojabonen en groentes zien er mooi uit. Er wordt gewerkt met zaaibedden en de kleine plantjes worden uitgeplant. Ook zijn de eerste bananenbomen gepland.
We hebben de waterdam voor het eerst met eigen ogen gezien, deze is de toegang tot een nieuw stuk land waar ze mais verbouwen voor de zaden. Deze waterdam is zonder machines gebouwd, alles is met menskracht gerealiseerd, de mannen en vrouwen stonden in de klei te bouwen. Het zag er voor ons uit als ‘worstelen’, maar het is een mooie dam geworden, netjes gestuukt Nu zorgt het voor extra watertoevoer voor de landbouw, ook is er een extra waterreservoir geplaatst.
sWe hebben een dorsmachine gekocht en deze kwam terwijl wij in MIloso waren. Tijdens ons verblijf was hij nog niet in gebruik, de oogst begon na ons vertrek. Inmiddels hebben we foto’s en een video dat hij in gebruik is. Deze machine maakt het oogsten van de sojabonen een stuk makkelijke maar ook van de mais en zonnepitten.
Buffalo bikes
De fietsen blijven van grote waarde, het maakt het werken en leven iets makkelijker. Nu we weten dat de fietsen eerst een “vetbeurt” nodig hebben, is er minder onderhoud nodig omdat er minder problemen ontstaan.
Er waren nieuwe fietsen besteld en we hadden gehoopt dat die er al zouden zijn maar net zoals in Nederland zijn er soms problemen met de levering van producten. De fietsen zijn er nu gelukkig wel en de nieuwe eigenaren zijn er heel blij mee.
Het onderhoud van de fietsen is, nu Felix is gaan studeren, door Living overgenomen.
Living is in Miloso komen wonen met zijn vrouw en twee kleine kinderen, hij doet ook het onderhoud van de fietsen, er is opnieuw een training gegeven, om Living wegwijs te maken met de fietsen maar ook voor de anderen was het een mooie manier om hun kennis op te frissen.
Felix is in 2025 gestart met de opleiding tot automonteur en hij geniet er echt van! Soms stuurt hij een foto waarop te zien is dat hij in de praktijk ervaring opdoet. In Miloso is men trots op hem want hij haalt goede resultaten. Dit is zijn tweede en laatste jaar van de studie, hij hoopt de studie in december af te ronden. In 2027 hopen we weer iemand een studiebeurs te kunnen geven.
In het naaiatelier lag het verzoek om de dames te helpen met het maken van werkkleding. Broeken en jassen worden gemaakt van stevige stof met reflecterende banden er op genaaid. Er is intensief geoefend met het maken van insteekzakken en het naaien van een rits (gulp) in de werkbroeken.
De kippen zijn de trots van Naijo, hij en zijn gezin wonen nu naast het kippenhok. In de tijd dat wij er waren zijn de grote kuikens flink geroeid en het waren jonge kippen toen wij weg gingen. Ze zaten eerst samen in een hok en later waren ze verdeeld over twee hokken zodat ze meer ruimte hadden.
De oliepers die in 2025 is gekocht wordt goed gebruikt, de locals komen ook met hun eigen geoogste sojabonen om die te laten persen en gaan met een flesje olie weer naar huis. We merkten hier dat de regels voor hygiëne nog extra aandacht verdienen en hebben dit ook meteen besproken met Michael.
Engelse les
In Miloso zijn jongeren en volwassenen, ook een paar vrouwen van het naaiatelier die de Engelse taal niet beheersen. Wij hebben gevraagd of zij Engels willen leren en daarop werd positief gereageerd. Er is al een leraar die de lessen wil geven.
